Znaczenie i cel postu

Marzena Przygodzka 2007.05.08

Korzenie postu możemy odnaleźć już w pierwszym Bożym przykazaniu, skierowanym do naszych prarodziców: „A tak przykazał Pan Bóg człowiekowi: „Z wszelkiego drzewa tego ogrodu możesz spożywać do woli, ale z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo gdy z niego spożyjesz, niechybnie umrzesz”. (Rdz 2, 16-17)

To przykazanie było dla człowieka zaproszeniem do wiecznej doskonałości i cnoty. Gdy złamał ten nakaz, zaczęła się jego tragedia, która trwa aż do dziś. Wszystkie ludzkie nieszczęścia, upadki, wszystkie trudności, cierpienia i męki noszą w sobie znamię tego wykroczenia.

Przez cały Stary Testament przewija się wątek postu. Jego przestrzeganie wyraźnie jest podkreślone u Mojżesza, Eliasza i u innych proroków. Ale tu miał inny wymiar, można by powiedzieć jurydyczny. Swoją pełną formę i ważność zdobył później, poprzez 40-dniowy post Chrystusa na Pustyni Jordańskiej. Wówczas nabrał nowego pełniejszego wymiaru – wychowawczego.


„Post i panowanie nad sobą są pierwszą cnotą, matką,
korzeniem, źródłem i podstawą wszelkiego dobra.”
(Kallistos koui Ignatios Xantopoulos)

Dziś, kiedy zwykły człowiek słyszy o poście, pierwsze co przychodzi mu do głowy, to ograniczenie jedzenia i picia. Wie czego nie powinien jeść i uważa, że to jest istotą postu. Ważniejsze od tego jest jednak powstrzymywanie się od grzeszenia. Post powinien przede wszystkim uczyć nas pokory, niezbędnej do walki z pychą i innymi grzechami.

„Kiedy żołądek głoduje, serce staje się pokorne.
A kiedy żołądkowi się dogadza, myśl staje się pyszna.”
(św. Jan Klimak)

Z jednej strony post jest dla człowieka utrudnieniem, z drugiej lekarstwem. Otwiera go na innych ludzi, na Boga. Człowiek jednocześnie spotyka się ze swoimi słabościami i poznaje swoją niemoc, a wtedy łatwiej mu dostrzec jego zależność od Tego, który daje i życie i pożywienie. Uczy się przyjmować pokarm z wdzięcznością, widzi swoją więź z innymi ludźmi i ich zależność od Boga, a oprócz tego wyraźniej dostrzega ulotność tego świata i śmierci. Takimi rozmyślaniami uderza dokładnie w fundamenty zła.

Człowiek musi przystąpić do postu dobrowolnie i z radością, bowiem nie jest to okres żałoby, ani smutku.

Wyrzekając się suto zastawionego stołu, powinien pamiętać o słowach Chrystusa: „Nie samym chlebem żyje człowiek, ale każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych.” Odmawiając sobie smacznego jedzenia, człowiek ćwiczy swoją grzeszną wolę. Nie ma żadnego sensu powstrzymywanie się od jedzenia mięsa, sera, jajek i innych, jeśli nasza wola oddaje się złym żądzom i czynom. Post cielesny bez duchowego nie przynosi korzyści.

Podobno dusza ma dwa skrzydła dzięki, którym wzlatuje do nieba: post i modlitwę. Są one lekiem na choroby ducha i ciała, i bronią przed demonami. Modlitwa powinna być bezpośrednia i jasna. Powinna wychodzić z serca a nie tylko z ust, bo przecież to rozmowa z Bogiem. I powinny w niej uczestniczyć wszystkie nasze zmysły. Post bez modlitwy jest tylko dietą odchudzającą.

Post jest tylko środkiem, a nie celem. Przy jego pomocy wraca równowaga między duszą a ciałem, człowiekiem a człowiekiem, lecz przede wszystkim człowiekiem a Bogiem. Dzięki niemu dusza i ciało mogą się przygotować, by zostać świątynią Ducha Świętego. Prawdziwe życie duchowe jest niewyobrażalne bez postu.


„(...) Poszcząc nie miejmy smutnych twarzy
I nieustannie módlmy się z głębi naszych serc (...)”

fragm. środowego nabożeństwa czwartego tygodnia Wielkiego Postu


na podstawie artykułu o. dr Dragomira Sando

Popularne artykuły

20.05.2007 Nina Matusiak

W środę, piątek i nie tylko...

Krótka charakterystyka dni postnych i reguł żywnościowych na te dni
14.06.2010 ks. Aleksander Pikaliow

Postne zabobony – rozważania pewnego kapłana

Jestem praktycznie pewien, że każdy albo też prawie każdy kapłan, niosący swą posługę na parafii w czasie Wielkiego Postu bądź na krótko przed nim, zasypywany jest przez swoich parafian lub też ludzi postronnych, przypadkowo zaglądających do cerkwi, dokuczliwymi pytaniami. Pytaniami o wszystko: jak pościć, co jeść, a czego nie jeść, kiedy można spożywać olej, a kiedy rybę, kiedy zaś nie wolno ani jednego, ani drugiego, ile razy dziennie jeść, o jakiej porze itp. itd.
23.08.2014

Dlaczego podczas święta Przemienienia Pańskiego święcimy owoce?

Przemienienie Pańskie świętuje się po zbiórce zboża (na północy, a na południu-wcześniej) po dojrzewaniu owoców. Ponadto kiedy wszystko osiąga dojrzałość. Szczególnie na południu. Jest to symbol dojrzałości, pełności przyszłego Królestwa chwały, ale po trudach naszego krzyżowego życia.
18.05.2007 Nina Matusiak

Post przed świętem Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy

Post przed świętem Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy jest postem dwutygodniowym. Rozpoczyna się 1/14 sierpnia, czyli w dniu Wspomnienia Świętego Drzewa Krzyża Pańskiego, a kończy się 14/27 sierpnia.
Choć nie jest to post długotrwały, swoją surowością podobny jest do Wielkiego Postu. W okresie jego trwania nie należy spożywać produktów pochodzenia zwierzęcego.